Wydawałoby się, że gier komputerowych opartych na świecie Profesora Tolkiena jest bardzo niewiele. Nic bardziej błędnego. Przez wiele lat na ówczesnych komputerach gościły najróżniejsze dzieła- od tekstówek i przygodówek aż po zręcznościówki i pierwsze role-play'e. Boom na gry rodem ze Śródziemia rozpoczął się pod koniec lat siedemdziesiątych. Wczesne produkcje można określić raczej jako amatorszczyznę niż prawdziwe gry, jednak w późniejszych latach pojawiały się coraz doskonalsze próby przeniesienia Wojny o Pierścień czy przygód Bilba Bagginsa na ekran monitora. Jedne bardziej udane, inne mniej. Poniżej zamieszczamy spis wszystkich pozycji wartych uwagi w przeciągu minionych dekad.

• "Ringen"- jedna z pierwszych gier tekstowych nawiązujących do Tolkiena. Powstała na przełomie lat 70. i 80., na Commodore 64 i pod MS-DOS. W wersji oryginalnej była w języku norweskim i dopiero później została przetłumaczona na język angielski. Zyskał sporą popularność.
• "The Shire"- wydana w 1979 roku, prosta przygodówka tekstowa, napisana na zapomniany już dzisiaj system Plato.
• "The Lord of the Rings"- jedna z pierwszych oficjalnych gier, napisana na system TRS-80. Jest to tekstowa przygodówka pozwalająca odtworzyć zdarzenia z kart trylogii. Nie zdobyła dużego uznania.
• "LORD"- powstała w również w 1981 roku na system DEC-20. Zawierała w sobie motywy zarówno z "Hobbita" jak i "Władcy Pierścieni". Rozgrywała się w rekordowej jak na tamte czasy liczbie 550 lokacji. Fani nie byli nią nazbyt zachwyceni, gdyż autorzy gry przemycili do niej wiele dziwactw spoza książki, a wiele wątków zostało wypaczonych.
• "Shadowfax"- zręcznościówka, powstała w 1982 roku, w której gracz wciela się w Gandalfa. Zadaniem gracza jest pokonywanie Czarnych Jeźdźców. Gra nie angażuje nic więcej prócz sprawnej ręki, ale posiada swój urok. Została wydana na C64 i ZX Spectrum.
• "Moria"- powstała również w 1982 roku. Jej celem jest znajdowanie Pierścienia w labiryncie generowanym za każdym razem na nowo. Wydana tak jak "Shadofax" na C64 i ZX Spectrum.
• "The Hobbit"- jest jedną z ważniejszych gier, jeśli chodzi o pozycje tolkienowskie. Był całkiem nowatorski jak na ówczesne czasy. Będąc grą tekstową zawierał sporą dawkę grafiki, a także rozbudowany system rozmów z postaciami i podejmowaniem decyzji. Gra ta została wydana na wszystkie dostępne platformy (m.in. ZX Spectrum, C64, Amstrad CPC, Macintosh, MS-DOS), a ponad to wprowadziła nową jakość i stała się inspiracją przy tworzeniu innych gier. Sprzedała się w ponad milionowym nakładzie na wszystkich platformach, a w ówczesnych czasach był to rekord do pozazdroszczenia. Choć od strony graficznej i muzycznej gra nadal nie prezentuje się zbyt ciekawie, nie wpływa to jednak na sporą grywalność.
• "The Dungeons of Moria"- nie jest związana z wymienioną powyżej "Morią". Gra nie do końca mieści się pośród gier tolkienowskich, ale należy do klasyki- jest oparta na bardzo popularnym systemie Dungeons&Dragons. Powstała w 1983 roku pod systemy MS-DOS, Unix, Amiga, Atari ST i Macintosh. Wersja na Amigę była najbogatsza w grafikę i głównie na niej bazowała (zamiast tekstu). Była również przyjemniejsza w obsłudze. Nabierała kształty już nieco lepiej znanych wszystkim cRPG-ów.
• "Colossal Adventure"- powstała pod praktycznie każą możliwą platformę sprzętową. Jest to gra tekstowa okraszana w wielu wersjach grafiką, a jej geneza sięga roku 1983. Tytuł ten zapoczątkował trylogię, której drugą częścią był "Adventure Quest" (1983 rok), wydany także pod niemal wszystkie platformy, a ostatnią, trzecią częścią był "Dungeon Adventure" (1984 rok), również dostępny na niemal każdym komputerze. Cała trylogia wydana została w 1986 w jednej wersji kolekcjonerskiej pt. "Jewels of Darkness" przez firmę Rainbird, która wykupiła prawa do wszystkich trzech przygodówek i wycięła z nich wszelkie nawiązania do trylogii. Znawcy uważają ów tercet za jeden z najlepszych przygodowych zestawów na motywach "Władcy...".
• "Ringmaster"- gra tekstowa z elementami graficznymi pod ZX Spectrum. Powstała około 1984 i była inspirowana "Władcą Pierścieni".
• "Mario"- cyfrowa odmiana aranżacji dzieł Tolkiena, nie mająca nic wspólnego z innym popularnym tytułem (tytuł jest anagramem słowa "Moria"). Jest to ilustrowana gra tekstowa w języku niemieckim, wydana na C64. Powstała w 1984 roku, a jej druga wersja ukazała się około 6 lat później. Pytanie skąd taki dziwny, skądinąd dobrze znany tytuł. Otóż oprócz "Mario" zostało wprowadzonych dużo więcej zmian nazw, które łatwo są kojarzone z oryginałami. Choć wygląda to parodystycznie, nie taki był zamiar twórcy gry, który chciał umyślnie nie wejść w konflikt z prawami autorskimi, a jednocześnie nawiązać jawnie do Tolkiena. Reszta tekstów jest bowiem potraktowana poważnie.
• "Bored of the Rings"- wydana w 1984 roku na wszystkie 8-bitowce pierwsza parodia trylogii. Weterani wspominają ją ze względu na wysoki poziom humoru.
• "Lord of the Rings: Game One" / "The Fellowship of the Ring Software Adventure"- pod tym samym tytułem kryją się dwie gry tekstowe powstałe w 1985 roku, praktycznie na wszystkie systemy oprócz Amigi.
• "The Mines of Moria" / "The Forest of Fear"- dwie gry tekstowe powstałe pod Apple II w 1985 roku. Nawet biorąc pod uwagę ówczesne czasy prezentują się dość kiepsko od strony technicznej (zero grafiki). W roku 1986 powstały również "Thror's Ring", "The Ring of Doom" i "The Iron Prison". Wszystkie oprócz "Thrór's Ring" (autor: Tom Zuchowski) zostały stworzone przez Sama Ruby'ego. Rok później pod tą samą platformę i w tym samym ascetycznym stylu powstały: "The Hunt for the Ring", "Quest of Erebor", "Return to Moria" i "Haradwaith".
• "Shadows of Mordor" / "Shadows of Mordor Sofware Adevneture"- są to sequele "Lord of the Rings: Game One" i "The Fellowship of the Ring Software Adventure". Zostały wydane w 1988 roku.
• "War in Middle-Earth"- ciekawa mieszanka cRPG i strategii, inspirowana "Władcą Pierścieni", stworzona przez Mike'a Singletona. Powstała pod większość systemów (oprócz Atari) w 1988 roku.
• "The Tolkien Trylogy"- kolekcja zawierająca "The Hobbit", "Lord of the Rings: Game One" i "Shadows of Mordor". Wydana w 1989 roku.
• "The Balrogian Trylogy"- kolejna kolekcja zawierająca gry tekstowe "An Everyday Tale of a Seeker of Gold", "Bulbo and the Lizard King" oraz "Fuddo and Slam". Nazwy skądinąd znajome. Wypuszczona w oku 1989.
• "Belegost"- przygodówka z 1989 roku na ZX Spectrum i Atari ST, której celem jest odnalezienie klejnotu w starożytnym mieście.
• "Middle-Earth Play-By-Mail"- powstała w 1990 roku, wyłącznie pod Macintosha. Wyróżniał ją fakt, że można w nią grać z innymi graczami ludzkimi "by mail" (za pomocą e-maili), podczas gdy nad wszystkim czuwa Mistrz Gry, którym jest dystrybutor.
• "The Lord of The Rings"- jeden z najbardziej znanych cRPGów, inspirowanych "Władcą Pierścieni". Powstał w 1990 roku dzięki firmie Interplay, niegdysiejszego przodownika owego gatunku, i stanowił spore osiągnięcie, jeśli chodzi o rozwiązania techniczne. Gra została wydana jedynie na PC i Amigę. W grze gracz kieruje trzema hobbitami, którzy mają przenieść Pierścień do Góry Przeznaczenia.
• "Riders of Rohan"- wydana w 1990 roku, pod MS-DOS. Jest strategią z elementami zręcznościowymi.
• "Angband"- powstały w 1991 roku cRPG jest rozszerzoną wersją "The Dungeons of Moria", jednak jest bardziej zakorzeniona w duchu tolkienowskim. Gra powstała na maszyny 16 bitowe i wyższe.
• "The Lord of the Rings, Vol. II: The Two Towers"- druga część "The Lord of the Rings", powstała w roku 1992. Zadaniem gracza jest odszukanie porwanych hobbitów.
• "Morgul"- nieoficjalna wersja "The Dungeons of Moria", wersja 5.5, wydana w 1993 roku pod system Unix, MS-DOS i Macintosh. Od strony technicznej nie różni się bardzo od oryginału, ale przenosi gracza w zupełnie nową przygodę.
• "Hobbit- The True Story"- wydana w 1993 roku pod MS-DOS, który jest dla niej pełnym środowiskiem. Wszelkie dialogi odbywają się dosłownie pod MS-DOS. Jest parodią "The Hobbit".
• "Lord of the Rings Vol. 1"- gra z elementami RPG, w której gracz wciela się w Froda Bagginsa. Pokonuje on hordy potworów i zbiera różne przedmioty. Ogólnie rzecz biorąc- niezbyt ciekawa pozycja. Stworzono ją w 1995 roku pod MS-DOS.
• "Kingdom O'Magic"- przygodówka z implementacją grafiki, bardzo śmieszna parodia pełna dobrego humoru, czerpiąca w sposób oczywisty ze wzorców tolkienowskich. Warta uwagi. Wydana w 1996 roku jedynie pod MS-DOS.
• "Lord of the Rings: The Duel"- wydana pod Windows 95 dwuosobowa zręcznościówka. Para wybrana spośród tolkienowskich bohaterów staje przeciwko pozostałym. Powstała w 1997 roku i nie prezentuje się zbyt efektownie.
• "Mines of Moria 1, 2, 3"- wydana w 1999 roku trylogia komputerowa, niezbyt warta uwagi. Ciekawostką może być fakt, że dwie pierwsze części powstały pod Windows 3.x, a ostatnia pod MS-DOS.

Galeria okładek i screenów z powyższych gier

Wydawałoby się, że Polacy niewielki mają udział w tworzeniu cyfrowego Śródziemia. Ale warto chwilę poszperać w Internecie, aby okazało się, że malkontenci nie mają racji. Zachęcam do odwiedzenia eleganckiej strony www.wladca.pl, na której grupa fanów zwana Strażnikami Północy, przygotowuje grę komputerową opartą na "Władcy Pierścieni". Możemy tutaj poznać swoisty manifest twórców gry, zobaczyć pierwsze screeny z programu, dowiemy się więcej o typie programu (RPG), pracach nad nim i zespole autorskim, który go tworzy. Twórcy dali wolną drogę tym, którzy chcieliby współpracować, a projekt jest już w zaawansowanej fazie.

Więcej o grach komputerowych ze świata Śródziemia znajdziecie na stronie Tolkien Computer Games (www.lysator.liu.se/tolkien-games/). Znajduje się tu przegląd niemal wszystkich cyber-pozycji związanych z twórczością Tolkiena. Są omówienia starych, klasycznych tytułów, wymienionych powyżej, gier na PC-ety, programy rouglike oraz projekty tworzone przez fanów. Zawarto tu również informacje dotyczące dystrybucji i praw autorskich.
Strona ta to wspaniała kronika rozwoju gałęzi tej rozrywki.

Jeżeli natomiast macie ochotę zmierzyć się z komputerem i samemu ocenić jedną z wymienionych wyżej gier, zajrzyjcie do działu Co nieco dla Twojego komputera, gdzie podane są adresy do stron internetowych, z których można ściągnąć najróżniejsze gry ze świata hobbitów.

Ejka